Skip to main content

ĐỔI MỚI CÔNG TÁC THI ĐUA KHEN THƯỞNG TRONG HỆ THỐNG TÒA ÁN NHÂN DÂN

(25/10/2018 14:40)

TS. Phạm Minh Tuyên

Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh  

Ngày 13/7/2017 Chánh án TANDTC đã ký ban hành Văn bản số 143/TANDTC-TĐKT hướng dẫn một số nội dung về công tác thi đua khen thưởng trong TAND. Hướng dẫn này là một bước đổi mới về công tác thi đua khen thưởng. Những qui định mới này đã khắc phục những bất cập trong hoạt động thi đua khen thưởng tồn tại từ nhiều năm qua. 

I. Vai trò và tầm quan trọng của công tác thi đua khen thưởng

  Với mục tiêu của công tác thi đua nhằm tạo động lực động viên, lôi cuốn, khuyến khích mọi cá nhân, tập thể phát huy truyền thống yêu nước, năng động, sáng tạo vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy trong Thư gửi thanh niên về thi đua ái quốc ngày 1/8/1951: “Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ. Thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi”.

Những năm qua, công tác thi đua, khen thưởng luôn được Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao quan tâm, chỉ đạo thường xuyên và coi đó là một nội dung quan trọng trong các mặt công tác hàng năm, được duy trì, triển khai ở tất cả các cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống Tòa án nhân dân (TAND). Thông qua các hoạt động công tác thi đua, khen thưởng các cá nhân và các đơn vị đã thúc đẩy tinh thần hăng say lao động, sáng tạo trong đội ngũ cán bộ, công chức và người lao động trong toàn hệ thống TAND, qua đó tìm ra những tập thể, cá nhân điển hình có thành tích xuất sắc trên các mặt công tác để biểu dương, học tập và nhân rộng. Do đó công tác thi đua, khen thưởng đã khẳng định vai trò, tầm quan trọng to lớn đối với hệ thống Tòa án, góp phần tích cực nâng cao chất lượng công tác chuyên môn đáp ứng với yêu cầu Nghị quyết của Quốc hội đã đề ra.

Tuy nhiên, thực tế những năm qua trong công tác thi đua – khen thưởng, đặc biệt là các chỉ tiêu thi đua cũng như các tiêu chí để bình xét thi đua – khen thưởng đã nảy sinh nhiều bất cập, vướng mắc làm cho công tác thi đua – khen thưởng nặng về hình thức, chưa thực sự là động lực thúc đẩy hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn và nhiệm vụ chính trị. Chính vì vậy, hướng dẫn số 143/TANDTC-TĐKT của TANDTC là thay đổi tích cực, giúp cho công tác Thi đua – khen thưởng được tốt hơn và đúng thực chất hơn.

II. Về vấn đề chỉ tiêu và bình xét thi đua

1. Thay đổi về chỉ tiêu

Văn bản số 143/TANDTC-TĐKT đã điều chỉnh chỉ tiêu thi đua về giải quyết, xét xử các loại vụ án của các Toà án nhân dân như sau:

- Đảm bảo 100% các vụ việc được giải quyết trong thời hạn pháp luật quy định;

- Chỉ tiêu giải quyết, xét xử các vụ án hình sự từ 90% trở lên;

- Chỉ tiêu giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự từ 85% trở lên;

- Chỉ tiêu giải quyết, xét xử các vụ án hành chính từ 80% trở lên;

- Chỉ tiêu xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Toà án từ 99% trở lên;

- Chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm từ 60% trở lên;

- Đảm bảo 100% các bản án, quyết định của Toà án được ban hành trong thời hạn luật định; Đảm bảo ra quyết định thi hành án phạt tù đúng thời hạn đối với 100% số người bị kết án mà bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

Văn bản nhấn mạnh: Các chỉ tiêu giải quyết, xét xử các vụ án hình sự, các vụ việc dân sự và hành chính không tính số lượng các vụ việc tạm đình chỉ, chuyển hồ sơ vào số vụ việc đã giải quyết để tính tỷ lệ giải quyết; các vụ việc tạm đình chỉ, tính vào số lượng các vụ việc đang giải quyết và không tính vào số lượng vụ việc tồn đọng.

Chỉ tiêu thi đua về chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án, cụ thể như sau: Đối với bản án, quyết định bị huỷ do nguyên nhân chủ quan không vượt quá 1,16%; Đối với bản án, quyết định bị sửa do nguyên nhân chủ quan không vượt quá 3%.

Quy định này có sự thay đổi đáng kể so với trước đây, khắc phục được những hệ quả thiếu tích cực nảy sinh. Theo qui định cũ, các chỉ tiêu gồm: Xét xử các vụ án hình sự đạt từ 95% trở lên; Giải quyết các vụ việc dân sự từ 90% trở lên; các vụ án hành chính từ 85% trở lên… Và tỷ lệ này được tính theo số vụ án đã thụ lý kể cả còn hạn, không xét thi đua đối với các đơn vị có vụ án xét xử oan người không có tội hoặc bỏ lọt người phạm tội; tỷ lệ xét xử án hình sự dưới 85%; không thụ lý đơn khởi kiện các vụ, việc dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, hành chính, kinh doanh thương mại theo đúng quy định của pháp luật hoặc tỷ lệ giải quyết một trong các loại án này dưới 75%; không ra quyết định, bỏ sót, bỏ lọt dẫn đến hết thời hiệu thi hành án hình sự. Chính vì việc quy định tỷ lệ cứng như vậy làm tiêu chí thi đua, dẫn đến các đơn vị vì chạy theo thành tích đã có hiện tượng hạn chế tối đa việc thụ lý các vụ, việc dân sự, kinh doanh thương mại, hôn nhân gia đình, hành chính hoặc tìm mọi cách để tạm đình chỉ cho qua ngày 30/9. Hệ quả là có tình trạng các vụ án tạm đình chỉ giải quyết vụ án, chiếm tỷ lệ tương đối cao. Đối với các vụ án hình sự thì cũng dừng lại không thụ lý đối với các vụ án phải xét xử theo trình tự phúc thẩm hoặc lại phải có ý kiến đối với Viện kiểm sát để không chuyển hồ sơ vào cuối tháng 9 hàng năm nhằm nâng cao tỷ lệ giải quyết các loại án để tính thi đua.

Chính vì vậy có thể nói, nếu duy trì những chỉ tiêu như cũ thì tỷ lệ giải quyết các loại án trong hệ thống TAND không đúng với thực chất, tỷ lệ giải quyết ảo tương đối cao vì sẽ có những vụ án được tính giải quyết hai lần thậm chí tới ba lần vì các vụ án tạm đình chỉ rất nhiều nhưng vẫn tính là đã giải quyết xong. Nếu căn cứ vào tỷ lệ hoàn thành công việc như báo cáo thì thực chất chúng ta đang rất thiếu biên chế, các đơn vị trong toàn hệ thống đều đang quá tải trong công tác xét xử nhưng không có căn cứ để xin tăng biên chế.

2. Bình xét thi đua hàng năm

Văn bản số 143/TANDTC-TĐKT qui định, đối với danh hiệu “Cờ thi đua Toà án nhân dân”, năm 2017, thực hiện phân cấp cho Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Toà án nhân dân cấp tỉnh xét, đề nghị tặng thưởng “Cờ thi đua Toà án nhân dân” đối với Toà án nhân dân cấp huyện trong phạm vi thuộc tỉnh. Do đó, số lượng “Cờ Thi đua Toà án nhân dân” phân bổ cho Toà án nhân dân cấp huyện được đều chỉnh lại, theo nguyên tắc như sau:

Mỗi Toà án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được bình xét, đề nghị tặng thưởng “Cờ thi đua Toà án nhân dân” theo tỷ 10% trên tổng số đơn vị Toà án nhân dân cấp huyện. Đối với các địa phương có dưới 10 đơn vị cấp huyện, được bình xét, đề nghị tặng “Cờ thi đua Toà án nhân dân” với 1 đơn vị Toà án nhân dân cấp huyện; những tỉnh, thành phố có tính chất đặc thù, tỷ lệ phân bổ “Cờ thi đua Toà án nhân dân” có thể cao hơn 10% .

Đối với Toà án quân sự, các đơn vị thuộc Toà án nhân dân tối cao, các Toà án nhân dân cấp cao, Toà án nhân dân cấp tỉnh trong từng Cụm thi đua vẫn giữ nguyên số lượng “Cờ thi đua Toà án nhân dân” theo quy định tại Điều 17, Thông tư số 04/2016/TT-TANDTC ngày 16/9/2016 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao.

  Đối với danh hiệu “Cờ thi đua của Chính phủ”, theo quy định tại Điều 25 Luật Thi đua, khen thưởng năm 2013 thì “Cờ thi đua của Chính phủ” được xét tặng cho tập thể có thành tích, hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu thi đua và nhiệm vụ được giao trong năm; là tập thể tiêu biểu xuất sắc trong toàn quốc; là tập thể tiêu biểu xuất sắc nhất trong phong trào thi đua của cấp bộ, ngành, tỉnh, đoàn thể trung ương; nội bộ đoàn kết, đi đầu trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác. Để lựa chọn các tập thể thật sự xuất sắc nhất trong phong trào thi đua yêu nước, hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu thi đua, nhiệm vụ được giao và là tập thể tiêu biểu xuất sắc dẫn đầu trong các Toà án nhân dân, Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn về đối tượng xét tặng, số lượng phân bổ “Cờ thi đua của Chính phủ” trong các Toà án nhân dân như sau:

Về đối tượng, đối với TAND cấp huyện chỉ xem xét tặng “Cờ thi đua của Chính phủ” cho các đơn vị Toà án nhân dân cấp huyện trong năm công tác có khối lượng công việc lớn, số lượng vụ việc thụ lý phải khoảng từ 1000 vụ việc trở lên. Đối với các đơn vị thuộc các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây nguyên số lượng vụ án có thể thấp hơn quy định, nhưng phải có phong trào thi đua thật nổi trội, thành tích đặc biệt xuất sắc và các trường hợp này do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng TAND xem xét, quyết định. Các đối tượng khác (Toà án quân sự Trung ương, Các đơn vị thuộc Toà án nhân dân tối cao, các Toà án nhân dân cấp cao, Toà án nhân dân cấp tỉnh) giữ nguyên theo quy định hiện hành.

Số lượng “Cờ thi đua của Chính phủ” được phân bổ có sự thay đổi như sau:

- Cụm thi đua số I: 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện (qui định hiện hành 1 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 4 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện).

- Cụm thi đua số II: 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện ( qui định cũ tương ứng là 1 cờ và 3 cờ)

- Cụm thi đua số III: 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện ( qui định cũ tương ứng là 1 và 3)

- Cụm thi đua số IV: 1 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện ( qui định cũ tương ứng là 1 và 2)

- Cụm thi đua số V: 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 2 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện ( qui định cũ tương ứng là 1 và 3)

- Các Cụm thi đua số VI; VII; VIII giữ nguyên theo quy định hiện hành.

Trong quá trình thực hiện theo số lượng cờ phân bổ nêu trên, nếu Cụm thi đua nào không có đủ các tập thể xuất sắc tiêu biểu để bình xét và đề nghị đủ về số lượng “Cờ thi đua của Chính phủ”, thì số cờ dư có thể được chuyển xét tặng cho các tập thể đủ tiêu chuẩn ở Cụm thi đua khác và do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng TAND xem xét, quyết định.

Đây là sự thay đổi tích cực so với quy định tại Thông tư 4 ngày 16/9/2016 Cụm thi đua số I: 5 cờ cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 22 cờ cho Tòa án nhân dân cấp huyện; Cụm thi đua số II: 05 cờ và 17 cờ; Cụm thi đua số III: 5 cờ và 17 cờ; Cụm thi đua số IV: 04 cờ và 11 cờ; Cụm thi đua số V: 5 cờ và 17 cờ… Việc phân bổ như trên, theo chúng tôi là không hợp lý, chưa bảo đảm tính công bằng. Bởi lẽ nếu tính các đơn vị của Cụm thi đua số 1 thì có 203 đơn vị với 27 Cờ thi đua TAND thì 7,5 đơn vị mới được một Cờ thi đua TAND còn đối với Cờ thi đua của Chính phủ thì 14 đơn vị cấp tỉnh mới được một Cờ và 47 đơn vị cấp huyện mới được một Cờ thi đua Chính phủ. Đặc biệt Cụm thi đua số 3 thì phải 53 đơn vị mới được phân bổ một Cờ thi đua Chính phủ, trong khi Cụm thi đua số 5 lại chỉ 33 đơn vị đã được phân bổ một Cờ thi đua Chính phủ còn đối với Tòa Cấp cao thì ba Tòa cấp cao cũng được phân bổ một Cờ thi đua Chính phủ và 1 Cờ thi đua TAND.

III. Những điều cần rút kinh nghiệm

1.Chấp hành đúng qui định

Văn bản số 143/TANDTC-TĐKT đã qui đình về trình tự bình xét: “Số lượng đề nghị “Cờ thi đua Tòa án nhân dân” không được vượt quá số lượng phân bổ. Mỗi Tòa án nhân dân cấp tỉnh thành phố chỉ được lựa chọn, giới thiệu không quá 1 đơn vị Tòa án nhân dân cấp huyện đủ điều kiện để hội nghị Cụm thi đua xét, đề nghị danh hiệu “Cờ thi đua của Chính phủ” (nếu có)”.

Quy định này là rất cần thiết, khắc phục tình trạng qui định “Mỗi tỉnh, thành phố chỉ được lựa chọn, giới thiệu 01 đơn vị Toà án nhân dân cấp huyện cho danh hiệu “Cờ thi đua của Chính phủ” và lựa chọn, giới thiệu không quá 10% số đơn vị Toà án nhân dân cấp huyện cho danh hiệu “Cờ thi đua của ngành Toà án nhân dân”. Riêng các tỉnh, thành phố có dưới 10 đơn vị hành chính cấp huyện được lựa chọn, giới thiệu 01 đơn vị Tòa án nhân dân cấp huyện. Đơn vị nào giới thiệu nhiều hơn số lượng được phân bổ, thì các tập thể thuộc đơn vị đó không được xét, tặng thưởng danh hiệu Cờ thi đua…” trong thực tiễn có nhiều đơn vị không tuân thủ. Nhiều đơn vị vẫn đề nghị giới thiệu nhiều hơn số lượng được phân bổ, song cũng không bị áp dụng chế tài như hướng dẫn trên. Đặc biệt Thông tư 04 ngày 16/9/2016 hướng dẫn về công tác thi đua khen thưởng có hiệu lực thi hành từ ngày 01/11/2016 thay thế cho các văn bản hướng dẫn khác kể cả Công văn 62 và được dùng để áp dụng xét tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng năm 2016 theo nguyên tắc có lợi cho đối tượng thi đua, đối tượng khen thưởng, lại không có hướng dẫn như đã nêu trên. Chính vì vậy, trong việc xét thi đua khen thưởng năm 2016, rất nhiều đơn vị đã đề nghị nhiều hơn số lượng được phân bổ (nhiều đơn vị chỉ có 08 đơn vị cấp huyện những đề nghị tới hai thậm chí là ba đơn vị xét tặng cờ), dẫn đến việc bỏ phiếu suy tôn không mang tính khách quan, không đánh giá đúng thực chất thành tích của mỗi đơn vị mà việc bỏ phiếu mang tính cảm tính, trước khi bỏ phiếu xuất hiện việc vận động hành lang… Dẫn đến nhiều đơn vị có thành tích rất tốt, không bị hủy án nhưng vẫn không được suy tôn mà thay vào đó đơn vị có thành tích kém hơn thì lại được nhận cờ. Chúng tôi cho rằng, việc tuân thủ chặt chẽ qui định là hết sức cần thiết, để bảo đảm công bằng trong công tác thi đua, không để xảy ra những trường hợp một số đơn vị được nhận cờ chưa tương xứng với thành tích đã đạt được, chưa thực sự là động lực góp phần thúc đẩy việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của hệ thống TAND.

2.Về vấn đề phân Cụm thi đua và kiểm tra chéo

Theo chúng tôi, việc phân cụm thi đua như hiện nay cũng chưa hợp lý dẫn đến việc đánh giá không khách quan, đối với các đơn vị xét xử nhiều, địa bàn phức tạp, trình độ dân trí cao thì việc bản án bị hủy, sửa nhiều là điều không tránh khỏi, dẫn đến việc đánh giá chưa thực sự khách quan ví dụ như tại Cụm thi đua số 1 Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội năm 2016 giải quyết 27.681 vụ trong khi các Tòa án khác trong cụm có những đơn vị số vụ án giải quyết ít hơn nhiều như Hà Nam là 1.821 vụ Hà Tĩnh 2.267 vụ, Ninh Bình 2.326 vụ… Nếu để Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội ở cùng Cụm thi đua thì việc đánh giá sẽ không công bằng.

Theo quy định, hằng năm các Cụm thi đua tổ chức các đơn vị thực hiện việc kiểm tra chéo, xong việc kiểm tra này chưa đạt hiệu quả, kết quả kiểm tra khi đưa ra Cụm thi đua hầu như không được để ý tới, dẫn đến việc kiểm tra cũng không mang lại giá trị gì mà chỉ mất thời gian và tốn kém về kinh phí cho cả đơn vị đi kiểm tra và đơn vị được kiểm tra.

3.Kiến nghị

Để công tác Thi đua - Khen thưởng của hệ thống TAND đã có những chuyển biến về chất; trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm công tác của hệ thống TAND và để công tác thi đua khen thưởng của hệ thống TAND đáp ứng được yêu cầu: Kịp thời - Đúng người - Đúng việc - Đúng thực chất thành tích, chúng tôi có một số kiến nghị như sau:

Thứ nhất: Trước khi tiến hành bỏ phiếu suy tôn, nếu số lượng xét tặng cờ nhiều hơn số lượng mà Cụm thi đua được phân bổ thì cần áp dụng các tiêu chí để loại trừ như dựa trên tỷ lệ án hủy sửa của các đơn vị để số lượng các đơn vị được xét suy tôn nhận cờ bằng với số lượng cờ mà cụm thi đua được phân bổ. Ví dụ: Cụm thi đua số 01 được phân bổ 27 Cờ nếu có 30 đơn vị đủ tiêu chuẩn thì lấy tiêu chí án hủy, sửa để loại trừ, nếu tỷ lệ án hủy, sửa bằng nhau thì lấy số lượng các vụ án đã giải quyết để loại trừ làm sao còn đủ 27 Cờ để đưa ra bỏ phiếu suy tôn có như vậy mới tránh trường hợp bỏ phiếu suy tôn theo cảm tính hay có sự vận động hành lang… dẫn đến tình trạng thiếu trung thực khi bỏ phiếu.

Thứ hai: Khi xét số vụ việc đã giải quyết của các đơn vị cần tính tới cả các công việc khác ngoài công tác xét xử như để tính % tỷ lệ các vụ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán: Việc giải quyết khiếu nại tố cáo, xét kháng cáo quá hạn, xét giảm án, tha tù, các vụ việc áp dụng các biện pháp hành chính tại Tòa án… Vì những công việc này cũng cần phải có con người giải quyết cụ thể, đôi khi phải là ba Thẩm phán và cũng có thể bị kháng nghị, dẫn đến cũng có thể bị hủy sửa… Chúng tôi đồng ý với phương án tính tỷ lệ giải quyết án dựa trên tỷ lệ giải quyết, xét xử các loại vụ án tính đến ngày 30/9 hàng năm là hết thời hạn xét xử. Ví dụ: Trong năm thụ lý 500 vụ án tính tới ngày 30/9 có 300 vụ án hết thời hạn xét xử nhưng đã được giải quyết cả thì tính 100% án đã giải quyết, còn lại 200 vụ án vẫn còn thời hạn xét xử thì không tính vào tỷ lệ giải quyết. Có như vậy, mới tránh được tình trạng tạm đình chỉ giải quyết vụ án một cách tràn lan và cũng không cần tính các vụ án tạm đình chỉ giải quyết vào tỷ lệ giải quyết án của đơn vị, vì thực chất các vụ án tạm đình chỉ là các vụ án chưa giải quyết xong.

Thứ ba: Nếu các vụ án bị hủy theo trình tự Giám đốc thẩm là vụ án đã xét xử phúc thẩm thì chỉ nên tính lỗi của cấp xét xử phúc thẩm, chứ không nên tính lỗi của cả cấp sơ thẩm và phúc thẩm như hiện nay, nếu tính như hiện nay thì không khác gì một hành vi vi phạm bị xử lý hai lần.

Thứ tư: Cần phần lại Cụm thi đua theo phương án thêm một Cụm thi đua mới gồm 5 Tòa án thành phố trực thuộc Trung ương và bỏ quy định kiểm tra chéo, thay đổi cách chấm điểm cho hợp lý.


Ý kiến bạn đọc

0 Bình luận

Ý kiến bình luận

Đổi mã xác nhận

Các tin khác

Lượt xem: 101
cdscv